معرفی درمان رفتاری شناختی
درمان رفتاری شناختی (CBT) چیست؟
چگونه درمان رفتاری شناختی از روشهای درمانی دیگر متمایز است؟
چگونه شخصی به اختلال مرتبط با روانشناسی دچار میشود؟
چگونه درمان رفتاری شناختی نتیجه میدهد؟
چه كسی میتواند از طریق درمان رفتاری شناختی یاری شود؟
درمان رفتاری شناختی چیست؟
درمان رفتاری شناختی (CBT) بر پایه این تصور كلی كه رفتارها و الگوهای فكری منفی متغیر تأثیر بسزائی بر عواطف شخصی دارد قرار گرفته است. CBT به تشخیص تحلیل و تغییر افكار و رفتارها كمك میكند، یعنی به تسكین احساس اضطراب و افسردگی كمك میكند.
چگونه درمان رفتاری شناختی از روشهای درمانی دیگر متمایز است؟
سالها تجربه و تحقیقات بالینی نشان دادهاند كه درمان رفتاری شناختی (CBT) روش درمانی بسیار مؤثری است. این روش بر مداخلههای ساده ولی مؤثر، البته نه باب روز، و برروشهای اثبات نشده متكی است. CBT بر مبنای روش علمی و قدرت عقل و ایمان شخص استوار است، اعمال، عواطف و افكار منفی آنها را كنترل كرده و تغییر میدهد. این روش معمولاً كوتاه مدت و همراه با اقدامی تنظیم شده است.
چگونه شخصی به اختلال مرتبط با روانشناسی دچار میشود؟
در ابتدای زندگی ما طرحها و نظریات شناختی را پایهریزی میكنیم كه در واقع الگوهای رفتاری ما را تعیین میكنند.
این طرحها اغلب شامل باورهای غیرمنطقی و نابهنجار هستند كه باعث افكار و رفتارهای منفی میشوند. رفتار و افكار منفی میتوانند به مشكلات روانی جدی چون : افسردگی بالینی و اختلالات هیجانی منتج شوند. بخاطر سپردن این نكته حائز اهمیت است كه عواطفی چون : اندوه زیاد، ترس و احساس گناه نابجا، براستی توسط رفتار و افكار نابهنجار ایجاد میشوند.
چگونه درمان رفتاری شناختی نتیجه بخش خواهد بود؟
تحقیقات علمی گسترده نشان دادهاند كه تغییر در روش رفتار و افكار شخص میتواند تأثیرات بنیادی بر حالات عاطفی شخصی داشته باشد. CBT از اقدام تنظیم شده و خیلی دستوری استفاده كرده و به شخص میآموزد كه الگوهای نابهنجار عمل و رفتاری را جستجو كرده، تشخیص داده و تحلیل كند. به محض اینكه این الگوهای بیفایده تشخیص داده شوند درمان كننده به بیماران میآموزد كه چگونه با آن مقابله كرده و افكار و رفتارشان را بازسازی كنند. رفتار مبتنی بر منطق و تفكر متكی بر واقعیت میشود. حالتهای عاطفی منفی چون افسردگی و اضطراب بزودی تسكین مییابند.
چه كسی میتواند از طریق درمان رفتاری شناختی یاری شود؟
CBT بر پایة همكاری مشترك درمانگر و بیمار استوار است. این نوع درمان برروی افراد ترغیب شده كه جهت كمك به بهود خودشان مصمم شدهاند بیشترین تأثیر را دارد. CBT به افرادی كه از افسردگی، اضطراب، اختلال وسواسگونه غیرارادی و اختلالات دیگر رنج میكشند كمك میكند.
درمان رفتاری شناختی
درمان رفتاری شناختی چیست؟
درمان رفتاری شناختی روشی براساس ایجاد پاسخ توسط اثرات فكری نه فیزیكی است كه بوسیله روانشناسان و درمان كنندهها جهت كمك به ارتقاء تغییرات قطعی در افراد و كمك به تسكین رنجهای عاطفی و همچنین مطرح ساختن تعداد زیادی از مسائل رفتاری، اجتماعی و فكری استفاده میشود. درمانگرهای رفتاری شناختی مشكلات ناشی از تفكر غیرمنطقی شخص، استنباطهای غلط، افكار نابهنجار و یادگیری ناقص را تشخیص داده و درمان میكند. این نوع درمان میتواند توسط افراد، خانوادهها و گروهها هدایت شود. مسائلی چون اضطراب، افسردگی، عصبانیت، شرمندگی، عزت نفس پائین، تطبیق مشكلات، آشفتگی خواب، و فشارها و ضربههای روحی گذشته عنوان میشوند.
اهداف روش درمان رفتاری شناختی چیست؟
اهداف آن بازسازی كردن افكار، احساسات و باورهای شخص است. چنین بازسازی تغییرات عاطفی و رفتاری را تسهیل میكند. در طول درمان توانائیها و مهارتهای تقلیدی سنجیده شده و پیشرفت بهتری خواهد شد.
چه نوع روشهائی در درمان رفتاری شناختی استفاده میشود؟
تعدادی از روشهائی كه درمانگر استفاده میكند شامل موارد زیر است، ولی محدود به آنها نیست.
- مقابله با عقاید غیرمنطقی
- تخفیف تعلیم و تربیت و آموزش
- خودآگاهی دهندگی
- نمایش شناختی
- جلوگیری از فكر
- آموزش مهارتهای ارتباطی
- آموزش مهارتهای مؤكد
- آموزش مهارتهای اجتماعی
- كتاب درمانی
- تكالیف مخصوص خانه
چگونه درمان كنترل میشود؟
در ابتدا مراجعه كنندگان ارزیابی میشوند. جهت بدست آوردن اطلاعات زمینهای و سابقهای كامل برای درك بهتر ماهیت مشكلاتی كه معالجه برای آنها درخواست شده است. تكمیل پرسشنامه و ابزار سنجش نیز از مراجعهكنندگان درخواست میشود. معالجه معمولاً هفتگی و متمركز بر مسائل جاری انجام میشود. روشی از معالحه برای تعیین اهداف و ترغیب پیشرفت تكمیل میشود. تعداد جلسات بسته به نوع مشكلات تحت درمان متفاوت است. انتظار میرود كه مراجعه كنندگان، شركت كنندگانی فعال برای درمان خودشان باشند.
اصول درمان رفتاری شناختی:
دكتر – جان وینستون بوش
موسسة نیویورك جهت درمانهای رفتاری شناختی
درمان رفتاری شناختی یك دستاورد علمی اثبات شده پژوهشی و بالینی در مراقبت از سلامت روانی است. مطالعات فراوانی كه توسط روانشناسان و نیز روانكاوان انجام شده دلیل ترجیح روش درمانی CBT در شرایطی چون شرایط زیر روشن میگرداند :
- افسردگی و حالات متغیر
- خجالت و اضطراب اجتماعی
- اعمال مضطرب كننده و ترسهای بیمارگونه
- اكراه و وسواسها (OCD و حالات مرتبط)
- نگرانی یا اضطراب مزمن
- اثرات فشارهای ناشی از ضربههای روحی گذشته (PTSD و حالات مربوطه)
- اختلالات غذائی (بی اشتهائی و پرخوری) و چاقی
- بیخوابی و مشكلات دیگر خواب
- مشكلاتی كه در ارتباطات بوجود آمده و باقی میماند.
- مشكلات ازدواج یا خویشاوندیهای دیگر كه قبلاً درگیر بودهاید.
- مشكلات مدرسه، كار و شغل
- احساس تنش
- عزت نفس پائین در قبول داشتن و یا احترام گذاشتن به خود
- مهارتهای تقلیدی ناقص یا ارزشهای تقلیدی غلط انتخاب شده
- عدم فعالیت، تعلل و "حمله انفعالی"
- مقدار خشونت، وابستگی پیوسته و "اختیار دادن"
- مشكلاتی كه احساساتی چون : عصبانیت – اندوه، ترس، شرمندگی، خجالت، اشتیاق، هیجان و غیره را محدود میكند.
دقیقاً CBT چیست؟ چطور نتیجه میدهد؟
درمان رفتاری شناختی مركب از دو شیوة رفتاری مؤثر روان درمانی است – درمان شناختی و درمان رفتاری.
درمان رفتاری به نضیعف ارتباط بین موارد مشكلساز و عكسالعملهای عادی شما نسبت به این مواردكمك میكند. عكسالعملهائی چون ترس، افسردگی یا خشم و رفتارهای خودشكنانه و خود آزار. این شیوه همچنین به شما میآموزد كه چگونه فكر و بدن خود را آرام سازید، تا بتوانید احساس بهتری داشته باشید، آزادتر بیاندیشید و بهتر تصمیم بگیرید.
درمان شناختی به شما میآموزد كه الگوهای فكری معین چگونه سبب علائم بیماری شما میشوند. این عمل توسط ارائه تصویری تحریف شده در مورد آنچه كه در زندگی شما میگذرد و مضطرب، نا امید و خشمگین كردن شما بدون هیچ دلیل منطقی و تحریك شما برای اقدام به رفتاری نادرست، انجام میشود.
هنگامیكه درمان رفتاری و درمان شناختی با عنوان CBT تركیب میشوند شما را مجهز به ابزاری نیرومند برای توقف علائم بیماریتان و بدست آوردن مسیری رضایت بخشتر برای زندگیتان میكند.
بعنوان تصویری هماهنگ از چگونگی عملكرد این روش بروشور دكتر بوش را (چاپگر- ترتیب دوستان) در رابطه با معالجه ترس اجتماعی كه بنام اختلال اضطراب اجتماعی هم شناخته شده ببینید.
این شیوه را عموماً ، اما كمتر از آنچه كه مورد پسند من است، درمان رفتاری شناختی نامیدهاند. اصطلاحی كه در اینجا انتخاب شده، درمان رفتاری شناختی، بر اجزای رفتاری CBT تأكید بیشتری دارد. و این هماهنگ با سابقه CBT علاوه بر حمایت بهتر توسط نتیجه پژوهش است.
CBT درمانی فعال است؟
در CBT درمان كننده شما نقش فعالی در حل مشكلات شما دارد. او فقط به تكان دادن سر بطور عاقلانه قناعت نمیكند هنگامیكه شما تمام باری را كه برای پیدا كردن جوابهائی كه برای درمانش آوری به دوش میكشی. شما در ابتدای درمان با اقدامات تشخیص كاملی روبرو میشوید كه شما را مطمئن میسازد كه نیازها و مشكلاتتان بدقت مشخص و بعلاوه امكانپذیر شدهاند.
این قدم بسیار اساسی كه اغلب در انواع سنتی درمان كم یا حذف میشود به یك شیوۀ روشن و قابل فهم، روش معالجه انعطافپذیر كه بدرستی بر روی نیازهای شخصی خودتان تأثیر میگذارد منتج میشود.
در روشهای زیادی CBT به تعلیم و تربیت، آموزش و تدریس خصوصی شباهت دارد. تحت هدایتی تخصصی، بعنوان مراجعه كننده CBT، شما در تعیین اهداف درمان و همچنین در تعیین روشی كه شخصاً برای شما موثرتر بوده است شركت خواهید داشت.
سازمان یافته و متمركز
CBT ساختاری واضح و متمركز برروی درمان فراهم میسازد. برخلاف درمانهائی كه یقیناً جالب و گیرا به نظر میرسند، ولی دارای اشتباهات جانبی مضر هستند، CBT به موضوع اصلی میپردازد و مسیر را تنها زمانی تغییر میدهد كه دلایل منطقی برای انجام آن وجود داشته باشد.
بعنوان یك مراجعه كنند، CBT رویة پروژههای تكلیفی مفیدی كه به سرعت به پیشرفت شما كمك میكند در پیش میگیرد. این تكالیف كه با توجه به شركت فعالانه خودتان تا حد امكان گسترش مییابد، نتایج اقدامات انجام شده در دفتر درمان كننده را وسعت بخشیده چند برابر میكند.
شما ممكن است با مطالعات خانگی نیز روبرو شوید و یا با موضوعهای سفارش شده دیگری كه شخص شما برای كمك به پیشرفت سریع در بین جلسات نیاز دارید.
چه عنصر خاص درگیری در مورد CBT وجود دارد؟
بیشتر افرادی كه درمان را پشت سر میگذارند نیاز به تغییراتی در زندگیشان دارند – چه روشی كه احساس میكنند، یا روشی كه عمل میكنند، و چه روشی كه دیگران با آنها رفتار میكنند. CBT در صدد فهمیدن این نكته است كه چه نیازهائی باید تغییر كند و چه چیزهائی نباید، پس در جهت تغییرات در نظر گرفته شده اقدام میكند.
گذشته در مقابل حال و آینده
توجه كامل به گذشته (و رویاها) گاه میتواند به توضیح مشكلات شخصی كمك كند، اما تمام این اقدامات اغلب به مقدار ناچیز باعث غلبه بر این مشكلات شدهاند. در مقابل، در CBT هدف ما پیشرفت سریع در حالات و احساسات شماست، و تغییرات سریع در رفتارهای خودشكنانهای كه ممكن است با آن درگیر باشید. همانطور كه ملاحظه میكنید CBT بیشتر از روشهای سنتی، متمركز بر حال و آیندهنگر است.
ابزار تغییر
هیچ نوع دیگری از روان درمانی چیزی شبیه این خط سیر بیسابقه پژوهشی را نداشتهاند.
در مورد درمان داروئی چطور؟
CBT معمولاً به تنهائی و بدون داروهای روانپزشكی مورد استفاده قرار میگیرد. در مورد بعضی افراد، درمان داروئی برای رسیدن به كاهشی جزئی در علائم بیماری لازم است، قبل از آنکه CBT بتواند بطور كامل موثر باشد. معمولاً ولی نه همیشه، بهتر است كه قبل از تجویز داروها CBT به تنهائی امتحان شود و این به چند دلیل است :
داروهای بنزودپازپین
]گروهی از داروهای آرامبخش[ مثل آلپرازولام (زانكس) علاوه بر انواع معین دیگری از آرامبخشها اگر در مدت زیادی با دوز بالا استفاده شوند اعتیادآور خواهند بود- این مسئلهای پیچیده است كه با وجود نیازها باید حدالامكان از آنها اجتناب كرد. با وجود شهرت آنها به عنوان "داروهای معجزهگر" داروهای ضدافسردگی چون آمیتریپتلین (الاویل) و فلوكستین (پروزاك) تنها در 65% مواقع نتیجه دادهاند. داروهای MAOI (بعنوان مثال، ناردیل) اگر به همراه غذاهای معمول و بطور غیرعمدی با نوشیدنیهای تایرامین دار استفاده شوند، خطر بحران تنشهای شدید، سكته مغزی و حتی مرگ را بدنبال دارد. حالت تثبیت كننده كربنات لیتیم میتواند اثرات سمی تولید كند، مگر آنكه بدقت كنترل شود.
به علاوه، مطالعات تحقیقاتی حقایق دیگری را در رابطه با درمان داروئی برای افسردگی و اضطراب روشن كردهاند.
· CBT و داروهای انتخاب شده صحیح، تا هنگامیكه به تنهائی مورد مصرف قرار میگیرند، تقریباً به یك اندازه در طی دوره درمان فعال ثمربخش هستند.
· افزودن درمان داروئی به CBT احتمالاً نتایج بهتری نسبت به استفاده تنها از CBT به دست نخواهد داد. (بجز در موارد ویژه شبیه به آنچه در بالا ذكر شد.)
· عدم موفقیت درمان هنگام استفاده از دارو و CBTمتحملتر خواهد بود، بطور خاص به دلیل تاثیرات جانبی.
· زمانیكه تنها دارو مصرف شده است احتمال عود بیماری پس از اتمام دورة درمان بیشتر خواهد بود. این عقیده به دلیل آن است كه، داروها برخلاف CBT بیمار را به گسترش مفید تقلید و مهارتهای كنترل عواطف تشویق نمیكنند.
نوشته شده توسط رضا در سه شنبه سی و یکم اردیبهشت 1387 ساعت 14:0 | لینک ثابت |
مهربانا
سايبانی از جنس اشک و نياز می خواهم
تا سجاده دلم را در آن بگسترانم
و با دستان خسته قنوتم
از تو بخواهم
که بر وجود سردم
نور نگاهت را بتابانی
و گل های زيبای عشق و ايمان را
بار دگر در من تازه گردانی ...
سايبانی از جنس اشک و نياز می خواهم
تا سجاده دلم را در آن بگسترانم
و با دستان خسته قنوتم
از تو بخواهم
که بر وجود سردم
نور نگاهت را بتابانی
و گل های زيبای عشق و ايمان را
بار دگر در من تازه گردانی ...
