اکثر ما هنگام گوش دادن به سخن کسی در مجالس سخنرانی و کلاس درس، موقع صحبت کردن با تلفن يا گوش دادن به راديو و کاست و يا حتی هنگام تماشای يک برنامه تلويزيونی، خطوط، علائم، کلمات و اشکال هندسی درهم و نامفهومی را نقاشی می کنيم. اين اشکال و خطوط    بی قاعده که از ناخودآگاه ذهن برمی خيزد، واقعا" چه چيزی را در مورد ما روش می کنند؟ مقاله زير تلاش کرده است به اين سئوال پاسخ دهد، با هم می خوانيم.

اگر ملاقانی طولانی و خسته کننده برايتان پيش بيايد، در آن حالت با احساس بی قراری و ناراحتی چه می کنيد؟

شايد يک کاغذ و قلم برداريد و شروع به خط خطی کنيد که البته کاری است که به نظر خيلی ها عادی می آيد، حالا به آنچه که روی کاغذ به جا مانده ، نگاهی بيندازيد. ممکن است متعجب شويد. اين اشکال و خطوط هيچ ارتباطی به دستخط فرد ندارد و در واقع حاصل فعل و انفعالات ضمير ناخودآگاه شخص است و البته نتايج و پيام های بسياری نيز دارد.

اين خطوط و نقوش را می توان به دسته های مختلف از اشکال هنری و دکوراتيو تا اشکال پيش پاافتاده و بی ارزش تقسيم بندی کرد.

برخی خطوط تکرار می شوند، خانه های کوچک، گل ها، پرنده ها، فلشها، ستاره ها، ماشين ها، شماره ها، و اسامی که تقريبا" در بين همه کسانی که عادت به کشيدن اين خطوط و نقوش دارند، مشترک است.

اما اصلا" چرا اين کار را انجام می دهيم؟ ممکن است شکلی از بيان  بی قراری و ناراحتی باشد يا کاری که وقتی رنجيده خاطر و خسته يا منتظر اتفاقات مهيج تری هستيم، انجام می دهيم.

تزئين کاغذ با خطوط مارپيچ، نوشته های بدخط و نقاشی های کوچک ممکن است کمکی برای رها شدن از تنش ها باشد. اگر اين فرض درست باشد، حداقل اين کار به نسبت روش های ديگر تسکين استرس مثل کشيدن سيگار، عادت مثبت تری ا ست. شايد به همين دليل است که بيشتر مردم نزديک گوشی تلفن خود، کاغذ و قلم می گذارند.

به علاوه ، اين عادت در مقايسه با عاداتی نظير جويدن آدامس با طبيعت نيز سازگارتر است و مثل آدامس آلودگی و چسبندگی هم ندارد.

برخی روانشناسان معتقدند، اين اشکال شامل مجموعه ای از علائم ، خطوط و نقوش می باشند که بی هدف و بی جهت ترسيم می شوند و حاوی مطالب زيادی در مورد شخصيت افراد هستند. اين روانشناسان  می گويند:  " کسانی که اين خطوط را می کشند، اغلب کسانی هستند که با کاغذ و قلم راحت هستند و با رسم اين اشکال، نقش ها را مي توان بصورت يک فعاليت خلاق سمت راست نفر، ارزيابی کرد. "

از اين خطوط و اشکال به عنوان تمرين دست گرمی هنرمندان نيز استفاده می شود.  مثلا" خواننده ای را در نظر بگيريد که آماده يک اجرا با نت های موسيقی می شود. يک مجموعه خالی می تواند بسيار بی معنا باشد و جرات اجرا را نيز در خواننده نتواند ايجاد کند، اما دست به قلم بردن و رسم اين خطوط و نقوش راه خوبی برای شروع است.

همچنين شواهدی وجود دارد که رسم اين شکل ها و خطوط، مغز را از فعاليت های ذهنی آزاد می کند. در يک تحقيق که يکی از اساتيد دانشگاه دورت ايالت اينديانا انجام داد، از دانشجويانش خواست که در کلاس راحت باشند. هر کس بخواهد می تواند تکه ای کاغذ بردارد و همين طور که به مباحث درسی گوش می دهد، برگه اش را نيز در اختيار داشته باشد و خط خطی  کند و هر کس هم که نمی خواهد می تواند در کلاس شنونده محض باشد. سپس آزمايش کرد تا ببيند هر يک از گروه ها تا چه اندازه از کلاس برداشت داشته اند، بررسی ها نشان داد کسانی که کاغذی در اختيار داشتند و حين گوش دادن به درس، آن را با خطوط و نقش هايی که به ذهنشان می رسيد نقاشی می کردند، نتيجه و برداشت بهتری نسبت به شنوندگان محض کلاس داشتند.

برخی روانشناسان رسم اين اشکال و خطوط را به عنوان شکل بصری خيال پردازی ارزيابی می کنند. بر طبق نظر اين روانشناسان سه نوع خيال پردازی وجود دارد:

1. برآورده شدن آرزوها، 2- غصه خوردن ، 3- برنامه ريزی های آينده. به عقيده آنها، اين خطوط و اشکال معمولا" با حس لذت بخش برآورده شدن آرزوها در ارتباط است و کسانی که اين خطوط و نقوش را ترسيم می کنند، معمولا" آدم های مستعد خيال بافی هستند. به عنوان مثال در اين نوع تصوير گری، قايق ها و هواپيما اغلب بالا می روند و ممکن است اين حالت بيانگر يک نوع اشتياق برای فرار از همه ناملايمات باشد.

تشخيص ناخوشی از طريق خطوط و نقوش :

عده ای ديگر از روانشناسان مدعی هستند که ترسيم اين خطوط و نقوش به شخصيت فرد يک نوع بينش و بصيرت فريبنده می دهد و جزئيات آن نيز اغلب به فرهنگ و پيشينه ذهنی و تحصيلات شخص مربوط می شود.

البته عده ای هم هستند که به ندرت از اين نوع نقش ها و خطوط رسم ميکنند و اين الزاما" بدين معنی نيست که اين افراد تحت فشارهای روحی هستند.

برخی متخصصين روانشناسی دستخط می گويند کسانی که عادت به ترسيم اين گونه خطوط و نقوش ندارند، دارای شخصيتی نکته سنج، صريح و رک هستند.

البته اين خطوط و اشکال هم مانند دستخط می توانند مورد تجزيه و تحليل قرار بگيرند، زيرا کليدهايی در مورد شخصيت افراد به دست می دهند. گرچه خط شناسی ( شخصيت شناسی از روی دستخط ) گاهی اوقات سوء برداشت هايی نيز می تواند به همراه داشته باشد.

بسياری از کارفرمايان از دستخط به عنوان آزمايش سنجش روانی کارمندان خود استفاده می کنند . با تمام اينها، دستخص هم به نوعی، مانند اين خطوط و علائم، از ذهن تراوش می کند و متخصصان در جهت شناسائی شخصيت فرد يا دريافت اينکه در ذهن فرد چه می گذرد از آن استفاده می کنند.

همه ما در مدرسه ياد گرفته ايم که به روش استاندارد بنويسيم، اما بزرگتر که می شوي.، به مرور دستخط مان فردی تر و فردی تر می شود. در 16 سالگلی يا همين حدودها، دستخط به تناسب شخصيت فرد شکل ميگيرد. بعلت همين ويژگی فردی و خصوصی بودن دستخط است که وقتی شما کارت تبريک يا نامه ای از کسی دريافت می کنيد، بلافاصله از دستخط روی پاکت نامه می توانيد فرستنده آن را بشناسيد.

دستخط با معيارهايی مثل اندازه، شکل و فاصله بين حروف مورد تجزيه و تحليل قرار می گيرد. خطوط و اشکالی هم که معمولا" در زمان درگيری ذهنی ترسيم می کنيم و بيشتر به صورت نشانه ها و تصاوير هستند، از اهميت خاصی در شناخت شخصيت فرد برخوردارند.

روانشناسان بسياری اعتقاد دارند که می شود اين خطوط و نقوش را مانند يک کتاب خواند و اين علائم روزنه ای خلاق است که موقعيت ذهنی شخصی را منعکس می کند. برای مثال فلش ها بيانگر تنش های جنبی است، اما اگر جهت فلش ها به طرف بالا باشد، می تواند نشان دهنده آرزوها و رويا نيز باشد. اگر فلش ها در جهت افق باشند، شخص دارای قوه درک خوبی است. فلش هايی که در تمام جهات ترسيم می شوند، نشانگر ذهن روشن است.

اشخاصی که خطوط راست ترسيم می کنند، اغلب آدم های کند و ديرفهمی هستند.

خطوط متقاطع، بيانگر شخصيتی رقابت طلب است و افراد ايده آليست و آرمانگر هم معمولا" ستاره می کشند. ستاره پنج پر می گويد فرد سوار بر آروزهاست اما ستاره شش پر مبين ظرفيت تمرکز فرد است. دايره ها فرد را خيال پرداز معرفی می کنند، در حالی که مربع يا مستطيل می گويند فرد فعال، منطقی و دارای ذهن دقيق و روشن است.

برخی از اين علائم و اعداد مفاهيم جهانی دارند مثل شکل درخت، خطوط پيچ در پيچ، مار ، اشکال سه وجهی، خطوط متقاطع و ماهی و روشی که هر کس اين خطوط و نشانه ها را ترسيم می کند، به زندگی شخصی اش يا هر درگيری حتی ناخودآگاهی که فرد تجربه کرده است، بستگی دارد.

بازتاب علائمی که يک نفر موقع ترسيم اين خطوط ايجاد می کند، مي تواند به معرفی دانش و بينش فرد کمک کند، کاری که کلمات قادر به انجام آن نيستند . به همين دليل بسياری از درمانگرها از اين اشکال يا نقاشی های آزاد در شيوه درمانی شان بهره می گيرند.

اين گروه روانشناسان معتقدند:  " هنر می تواند نقش بسيار موثری در درمان داشته باشد زيرا هنر و روانشناسی کاملا" در هم پيچيده و به هم مرتبط اند. "

وقتی که يک نقاشی يا برگه يادداشت پر از خط و نقش درهم و برهم، تجزيه و تحليل می شود، بايد در پی نشانه های مهم آن بود مثل اينکه آيا نقوش تمام صحفه را پوشانده است يا تنها در گوشه ای از صحفه قرار گرفته اند؟آيا خطوط روان و دارای انعطاف هستنديا خشک و شق و رق اند؟

روانشناسان استراليايی دريافته اند که اين خطوط و نقوش، روش خوبی برای پی بردن به مشکلات نوجوانان است. گرفتاری نوجوان در دام اعتياد، تشویش  يا اضطراب از جمله مسائلی هستند که از اين طريق قابل تشخيص و بررسی هستند. برخی از نوجوانان نه به راحتی صحبت مي کنند و نه با نوشتن ميانه ای دارند، اما اين اشکال و خطوط می تواند راهی را برای درمانگر مهيا سازد تا به حالات و مشکلات آنان پی ببرد.

به عنوان نمونه می شود از آنها خواست که چيزی بکشند که نشان بدهد آينده را چگونه می بينند يا ... اين روانشناسان همچنين بر اين باورند که در مورد بچه ها و افراد معمولی، نقاشی می تواند کليدی به موقعيت احساسی آنها باشد.

منطق تصاوير :

روانشناسان گاهی اوقات از تکنيکی به نام رسم اشکال هدفمند استفاده می کنند تا در تحقيقات قانونی، به موقعيت ذهنی و وضعيت روحی مجرمين پی ببرند. اين اشکال اغلب وسوسه های ساديسمی يا حالاتی که در اثر آن مجرمين مرتکب جنايات وحشيانه می شوند، را نشان ميدهد.

گاهی اوقات بدون نياز به درمانگر هم می شود اطلاعات موجود در اين خطوط و نقوش را استخراج کرد.

بياييد به خودتان يک زمان کوتاه ، حدودا" ده دقيقه ای ، بدهيد. يک مداد يا خودکار برداريد و آزادانه روی کاغذ حرکت دهيد. نگران نباشيد . قرار نيست يک شاهکار هنری خلق کنيد، معمولا" وقتی با ذهن آزاد و رها، اشکالی را که به فکرتان می رسد، ترسيم کنيد، در آنها راه های ميانبر خلاقانه ای برای حل مشکلات يا عبور از موانع پيدا می کنيد.

در اين کار از شکل ها، علائم، حروف و کلمات يا حتی از رنگ های مختلف استفاده کنيد تا هر آنچه را که در ذهنتان است بهتر نشان دهيد. حتی اگر شما کسی هستيد که بيشتر با نوشتن مانوس هستيد، بياييد اين بار با رسم خطوط و اشکال و علائم، خلافيت خود را کشف کنيد و حتی جنبه هنری خود را بيان کنيد. خطوط و تصاويری که ترسيم می کنيد بيانگر چيزی است که در زندگی شما جريان دارد.

1. اشکال چهار ضلعی نشانگر وجه منطقی و صراحت شخص است و برنامه مهم شخص را مشخص تر می کند.

2. حروف جدا از هم، مبين درگيری بين اولويت هاست، يعنی حس طرح همه مسائل با هم و همزمان .

3. دايره ها يک متفکر مستقل را معرفی می کنند و نشانگر ملايمت و نرمی و تمايل به خيال پردازی نيز می باشند.

4. وقتی حروف يک کلمه به هم متصل نوشته می شوند، نشانگر ساده دلی و رو راستی است.

5. حروفی که با شيب متمايل به راست نوشته می شوند شخصيت برون گرا، بلند همت و جاه طلب را معرفی کنند.

6. شکل دروازه ( فوتبال ) ممکن است بازتاب عزم و تمايل وی برای به دست آوردن چيزی از يک ملاقات خاص باشد.

tkbleak.com